( 1 ) اين هر دو برادر - درود بر آنان - دو روى يك رسالت بودند كه وظيفه و كار هر يك در جاى خود و در اوضاع و احوال خاص خود از نظر اهميت و هم از نظر فداكارى و از خودگذشتگى درست معادل و هموزن ديگرى بود . حسن از جان خود دريغ نداشت و حسين در راه خدا از او باگذشت‌تر نبود . او جان خود را براى جهادى صامت و آرام نگاهداشت و چون فرصت و وقت موعود فرا رسيد ، شهادت كربلا پيش از آنكه حسينى باشد حسنى بود . از نظر خردمندان صاحب‌نظر ، روز ساباط امام حسن به مفهوم فداكارى بسى آميخته‌تر است تا روز عاشوراى امام حسين . . زيرا امام حسن در آن روز در صحنه‌ى فداكارى ، نقش يك قهرمان نستوه و پايدار را در چهرهء مظلومانه‌ى يك از پانشسته‌ى مغلوب ، ايفا كرد . شهادت عاشورا به اين دليل در مرتبه‌ى نخست ، حسنى بود و سپس حسينى كه حسن شالوده‌ى آن را ريخته و وسائل آن را فراهم آورده بود . پيروزى قاطع امام حسن متوقف بود بر اينكه با صبر و پايدارى حكيمانه‌اش ، حقيقت را بىپرده آشكار كند و در پرتو اين روشنى بود كه امام حسين توانست به آن نصرت و پيروزى پرشكوه ابدى نائل آيد . تو گوئى آن دو گوهر پاك بر اين خطمشى همداستان شده بودند كه : نقش صبر و پايدارى حكيمانه از آن حسن باشد و نقش شورشگرى و قيام مردانه از آن حسين . . تا از اين دو نقش ، يك تاكتيك كامل با هدف و منظور واحدى بوجود آيد . پس از اين دو حادثه - حادثه‌ى ساباط و حادثه‌ى عاشورا - مردم وقتى به قضايا نظر افكندند در گروه امويان ، عصبيت جاهلى زشت و پليدى مشاهده